است « 1 » . سال دقيق وفات پدر معلوم نشد . جنازهء وى را كنار قبر شيخ صدوق در قبرستان معروف ابن بابويه نزديك شهر رى دفن كردند « 2 » . پس از آنكه محمد إبراهيم بدايع‌نگار در سنين جوانى چند رساله تأليف كرد ، پدر وى را نزد ميرزا آقاسى برد . در آن زمان هنوز روابط آنها تيره نشده بود . حاجى ميرزا آقاسى پسر را مورد تشويق قرارداد وبر أو لقب « نوّاب دار الخلافة » را گذاشت . پس از چندى به مقام معاونت وزارت علوم كه اعتضاد السلطنة متصدى آن بود ، منصوب شد . اعتماد السلطنة در اين باره مىنويسد : « ميرزا محمد إبراهيم بدايع‌نگار كه مشغول نگارش وقايع اين عهد همايون ومردى عالم وفاضل است ، به منصب نيابت أول وزارت علوم وخلعت همايون سرافراز گرديد « 3 » » . وى در اين سال ( 1275 ) وقايع ده سال دورهء قاجار را در كتاب عقد اللئالي گردآورى كرد . پس از مدتي ، به خاطر ناسازگارى اعتضاد السلطنة با أو ، از مقام خود استعفا كرد . سپس به وزارت خارجه دعوت شد ومنشى أول آن وزارتخانه گرديد . در اين دوران ، كتاب شريف فيض الدموع ( 1283 ) را تأليف كرد . وقايع قحطى سال 1288 را در كتابي به نام عبرة الناظرين وعبرة الحاضرين در پايان سال 1289 يا سال 1290 نوشت وچهار رسالهء سياسي واقتصادى را در سن پنجاه سالگى ، در سال 1291 تأليف كرد . رسالهء أول شرح زندگانى سياسي اوست كه در پايان همين بخش خواهد آمد . به گفتهء مرحوم آقا بزرگ

--> گلستان سعدى با نثرى شيوا وزيبا به رشته تحرير درآورده است . ر . ك : مكارم الآثار ج 6 / ص 2242 ، معلم حبيب‌آبادى ، چاپ 1355 ش ، أصفهان ؛ الذّريعة ج 9 / 940 ؛ شمس التواريخ ص 100 ؛ تاريخ رجال إيران ، ج 6 / 273 . ( 1 ) . ر . ك : فهرست كتابخانه ملى ج 1 / 402 والذّريعة ج 18 / 94 . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعة الكرام البررة في القرن الثالث بعد العشرة ج 1 / 23 - 24 ، دار المرتضى للنشر ، دوم ، 1404 ه . ق . ( 3 ) . تاريخ منتظم ناصري ، اعتماد السلطنة ، تصحيح محمد إسماعيل رضواني ج 3 / 1824 ، نشر دنياي كتاب ، 1364 .